{"id":153,"date":"1950-11-07T15:15:27","date_gmt":"1950-11-07T15:15:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vercnocke.com\/blog\/?page_id=153"},"modified":"2024-03-07T18:59:12","modified_gmt":"2024-03-07T18:59:12","slug":"raratonga-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.vercnocke.com\/blog\/raratonga-2\/","title":{"rendered":"Raratonga"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Sim op het strand in de liefdeszomer van 1951<\/em><\/p>\n

“Raratonga” is een gedicht dat Nand schreef in de cel op 29 (of 11, zie infra) september 1947. Later zou het het adagio worden van het liefdesverhaal “Nand en Sim”, een fragment ervan werd ook afgedrukt bij het overlijdensbericht van Nand.<\/p>\n

Het gedicht werd geschreven in de gevangenis, Begijnenstraat – Antwerpen. Nand verbleef daar tijdens zijn eerste proces, van november 1945 tot januari 1948, 2 jaar en 2 maanden. In september 1947 was het 8 maanden geleden dat het vonnis werd uitgesproken: 12 jaar hechtenis. Op dat ogenblik verbleef Nand al 3 jaar in gevangenschap.<\/p>\n

Het gedicht werd dus in oorsprong niet voor Sim geschreven, maar Nand recupereert het wel.
\nUit zijn liefdesbrief van 7 november 1950<\/a> aan Sim:<\/p>\n

“Ik sluit hierbij in: een versje uit dezelfde drang geboren, het is in de gevangenis geschreven, maar het werd gericht aan haar die ik later \u201cwellicht eens lief zou hebben\u201d, dus aan jou, Liefste mijn ! “<\/em><\/p>\n

En daarna volgt een wel erg emotionele ontboezeming:<\/p>\n

“Hoe heb ik die paar uren in de bios naast je en van je genoten, mijn levende, warme, zijde-zachte lief ! Zo zie ik je, zo heb ik je sedert mijn jeugd gezien, dus sedert mijn geboorte (en ik schrijf met jou \u201cvan alle tijden\u201d, als mijn \u201calles\u201d, de levende belichaming van al het schone dat ik ooit puurde uit het bestaan, de honing uit de wonderbaarste bloemkelken die de bedwelmende mede der dichters is. Bedwelm mij, lief, altijd, laat mij aan jou drinken als aan een broos gesneden zomer. Laat mij hevig van deze aarde zijn en hevig de aarde ontstijgen. Laat mij elke zoete lijn van je lijf als een zachte deining in mij voelen bewegen, draag mij, verhef mij, maak mijn geest licht, bevrijd mij opdat ik blijve,<\/em>
\nJe Nand”<\/em><\/p>\n

Daarna volgt het gedicht “Raratonga” met daaronder tussen haakjes: “(in \u201947 voor jou geschreven)”.<\/p>\n

Ik koos deze titel ook als “auteur” voor deze website en het bijhorend project, ik vond de naam altijd al erg exotisch klinken, en in mijn verbeelding zag ik het als een verre, onbestemde maar beloftevolle bestemming van “paradijselijke” aard. De tekst van het gedicht versterkte nog dat gevoel, zeker toen ik wist waar en wanneer het geschreven was.<\/p>\n

Toen ik de slotsc\u00e8ne van de film “The Shawshank Redemption<\/a>” zag kon ik dit gevoel meteen visualiseren.<\/p>\n

Hieronder de aquarel, eveneens door Nand in de cel geschilderd (een kopie, want het origineel werd door Sim aan een bevriend koppel geschonken als huwelijksgeschenk).<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Raratonga<\/p>\n

Konden wij reizen, gij en ik,
\no geliefde mijn,
\nverre van nood en pijn,
\nop een broos getuigde brik
\nof een blanke brigantijn,
\ndan zouden wij saam, wij beiden,
\nde bevende zeilen spreiden
\nen stevenen, vredig en vrij,
\nde deemstering voorbij.<\/p>\n

Aan een morgenlijke kust
\nzouden wij \u2019t anker haken,
\nen zalig ontwaken
\nsmarten onbewust.<\/p>\n

Louter azuur en zon-verloomd,
\neen blauw blazoen met goud doorboomd
\nglanst hier de zee: de aarde
\nmet ooft en sappen mild,
\nbloeit welig wild,
\nin rood-koralen gaarde
\npraalt de bedaarde
\nrijk geschubde vis.
\nDe nachten geuren bloemenfris.<\/p>\n

Maar ach, wat zou geliefde mijn,
\nzonder nood, zonder pijn,
\nonze liefde zijn?<\/p>\n

Het originele manuscript (detail hieronder) uit het po\u00ebtisch gevangenisdagboek<\/a>. Aanvankelijk was de titel “Rarautonga”. Nand is dit waarschijnlijk later, na zijn vrijlating, gaan opzoeken. Hier schrijft hij erbij: “Oceaan”. Waarschijnlijk gaat het om \u00e9\u00e9n van de Cookeilanden “Rarotonga” (zie infra).
\nErboven een potloodtekening van, links, een brigantijn (“roverschip”) en rechts een brik.
\nGeschreven op “29-9-47. c 34.” De “c” staat voor “cel”.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Het zou kunnen dat de datum “29.9.47” hoort bij het gedicht dat bedekt wordt door de tekening.\u00a0 In potlood lezen we ook een vroegere datum: “11.9.47”. Op de volgende bladzijde gaat Raratonga verder en wordt duidelijk wat Nand bedoelt met “Oceaan”: het zou de titel moeten worden van een bundel waarvan hij al een inhoudsopgave heeft, alle gedichten die in die bundel thuishoren krijgen de stempel “Oceaan”, het gedicht (hier als ‘Raratonga’ geschreven) krijgt de tweede plaats:<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Onder de slotstrofe van ‘Raratonga’ het gedicht “Zomerzee” dat in potlood de datering “4.9.47” krijgt., dus vroeger. Het is overgeschreven van enkele pagina’s vroeger (p. 177) waar het die datum heeft.<\/p>\n

\n

Over dit gedicht schrijft “De Standaard” in 1954<\/a>:<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

“Ruimte en tijd : het zijn geen hindernissen meer. Met het schip (heerlijk symbool waarvan hij de lof zingt), zeilt hij uit, en geen strand blijft voor de dichter onbereikbaar. Maar een ontvluchting zonder meer is het niet. \u201cRaratonga\u201d (Vercnocke\u2019s \u201cInvitation au voyage\u201d*) is in dit opzicht typisch: de oproep klinkt vervoerd, doch het gedicht verloopt in de schrijnende, berustend \u2013 aanvaarde bekentenis, dat er geen \u2018ontvluchting\u2019 mogelijk is, het woord dan in overdrachtelijke zin genomen. \u201cNood en pijn\u201d zijn van het bestaan onafscheidbaar, ja, schenken het leven zijn hoogste volkomenheid, het ware geluk.”<\/em><\/p>\n